Họ đã làm điều đó như thế nào? Có một cái nghề lạ lùng ở miền Tây, đó là nghề đẩy xuồng ghe qua đập nước.

Ở rừng ngập mặn U Minh, để có thể trồng trọt và chăn nuôi được, người dân phải xẻ nhiều con kinh chằng chịt và tạo hệ thống đê bao khép kín nhằm ngăn mặn, đồng thời cũng trữ nước ngọt để sinh hoạt, nuôi trồng. Chính vì vậy mà kinh rạch mặn ngọt nơi đây nằm san sát nhau, xen kẽ nhau đến mức người ở xa đến khó mà nhận ra đâu là con kinh nước lợ, đâu là con kinh nước ngọt.

Một con kinh nước ngọt với bờ bên phải là rừng ngập mặn

Vì không cho 2 con nước lợ - ngọt gặp nhau nên các con kinh nơi đây hầu như bao đê khép kín, độc lập, không “đồng vị” thì không thông thương với nhau được. Trong khi giao thông ở những vùng này chủ yếu vẫn là ghe xuồng, nên việc đi một đoạn nước ngọt rồi phải xuống khiêng xuồng qua đê để đi tiếp con kinh nước ngọt quả là nhiêu khê, vất vả…

Không biết ai là người khởi xướng nhưng ở nhiều đoạn kinh như vậy từ mấy mươi năm qua đã xuất hiện một nghề đặc biệt, độc nhất vô nhị chỉ có ở vùng này, đó là nghề “đẩy” xuồng ghe qua đê.

Một cái chòi nhỏ ở ven đê là nơi đặt máy đẩy xuồng

Ông Năm Quốc ở ấp 12, xã Khánh Thuận, huyện U Minh, Cà Mau cho biết: Những năm 1980, khi hệ thống ngăn mặn ở U Minh mới manh nha phát triển thì việc đẩy xuồng bắt đầu có. Ban đầu người ta dùng một tấm ván để khi xuồng đến thì đặt lườn xuồng lên rồi kéo sang. Sau do có nhiều vỏ lải, xuồng máy chạy nên phải làm một hệ thống kéo tương tự như tàu hỏa.

Hệ thống kéo gồm có đường ray bằng thép nằm vắt ngang con đê, 2 đầu nằm sâu dưới nước. Trên đường ray có một chiếc xe, gắn bánh ăn khớp với đường ray. Xe được vận hành bởi một hệ thống kéo bằng máy dầu và hệ thống dây thép. Mỗi lần ghe xuồng muốn qua đập thì cứ chạy thẳng vào đường ray phần nằm dưới nước để lườn nằm sát lên xe, rồi vận hành máy cho xe kéo sang bên kia con đê.

Đầu máy dầu khoảng 5 – 10 mã lực là có thể kéo được ghe xuồng qua đê

Một tấm nâng được gắn bánh xe nằm dưới nước để ghe chạy vào dễ dàng đặt lườn lên tấm nâng

Hệ thống kéo tấm nâng gắn liền giữa máy kéo và tấm đẩy được đặt ở giữa đường ray

Chị Trần Thị Bé Năm chia sẻ, hồi trước cha của chị làm máy đẩy này để đẩy ghe lúa, sau nhiều người đến đi nhờ, họ đề nghị thu tiền để góp dầu cho máy. Sau do số lượng ghe xuồng qua mỗi lúc một đông nên chị cất trại ở nơi đập nước để vận hành máy. Kể cả ngày và đêm, nắng hay mưa trại của chị đều có người luân phiên canh để đẩy xuồng qua đê.

Chị Bé Năm nói: “Nghề này bất đắc dĩ, nhưng kiếm sống cũng được!”. Trung bình mỗi lượt qua đê đối với xuồng là 3.000 đồng, xuồng máy là 5.000 đồng, vỏ lải là 8.000 – 10.000 đồng tùy vào trọng lượng. Mỗi ngày máy đẩy của chị thực hiện đẩy khoảng 100 lượt ghe xuồng. Sau khi trừ các chi phí, chị có thể có lời từ 150.000 – 200.000 đồng/ngày.

Vỏ lải chở lúa có thể vào hệ thống đẩy một cách dễ dàng và người lái cùng các vật dụng trên vỏ lải không cần phải đem xuống


Máy kéo kéo tấm nâng và chiếc vỏ lải lên một cách dễ dàng

Chiếc vỏ lải như hình qua đê với giá 8.000 đồng/lượt

Sau khi tấm nâng hạ sâu xuống nước, vỏ lải tiếp tục chạy tiếp sau hành trình “bay” qua con đê đất một cách dễ dàng.

Đi một vòng trên những con đê ngăn mặn ở ven rừng U Minh Hạ, không khó để nhận ra những con đập ngăn mặn đều có máy đẩy ghe xuồng. Không chỉ là một nét đặc trưng độc đáo trong sinh hoạt, mà đây còn là một cái nghề mưu sinh của vài hộ dân nơi đây.



Linh An

Theo Thế Giới Trẻ