Cá thòi lòi hay còn gọi là cá leo cây, cá chạy bởi chúng ngoài khả năng bơi lội trong nước thông thường thì chúng có thể di chuyển cả trên cạn hay có thể nhảy lên cành cây ven bờ nước.

Cá thòi lòi không lớn, trọng lượng chỉ như cá bống và thường sống ở vùng nước lợ, nơi cửa sông đổ ra biển. Lợi dụng tập quán của thiên nhiên, mỗi ngày nước triều lên xuống hai lần, nhiều ngư dân ở các xã Thừa Đức, Thới Thuận (huyện Bình Đại, Bến Tre) thường xuyên đi bắt cá thòi lòi.

Theo đó, khi nước triều rút đi, cá thòi lòi không theo nước ra ngoài biển mà chúng vẫn ở lại các khu vực ven bờ, chạy trên nền đất bùn và làm những chiếc lỗ để chui xuống, ẩn náu khi có nguy hiểm. Đó cũng là thời điểm thích hợp nhất để những người làm nghề săn thòi lòi bắt chúng.


Tại con rạch Vũng Luông, một nhánh của sông Ba Lai ngay ven biển dài chừng hai chục cây số, hiện nay có hàng trăm người dân đang sinh sống, gắn bó cùng nghề biển, với nhiều sinh kế khác nhau. Trong đó, săn cá thòi lòi là sinh kế được nhiều người lựa chọn.


Anh Nguyễn Văn Hổ, một người dân ở đây cho biết, nghề bắt cá thòi lòi chỉ bắt đầu khoảng chục năm gần đây bởi trước đó, cá thòi lòi ít được người ta mua bán dù chúng vẫn được sử dụng như các loại thủy sản thông thường. Tuy nhiên, hiện nay cá thòi lòi được coi là đặc sản, giá bán cũng rất cao. Mỗi ký cá thòi lòi được thương lái mua ngay tại ngã ba chợ Thừa Đức khoảng 50 đến 65 ngàn đồng, tùy kích cỡ.


Theo những cư dân ở ven rạch Vũng Luông, có nhiều cách để bắt cá thòi lòi. Như khu vực này, người dân sử dụng tấm lưới đăng sát đất đóng chìm ven bờ rạch, các khu đầm trũng hoặc sử dụng lờ đan bằng lưới đặt sát mé nước để bẫy thòi lòi. Mỗi cách có một lợi thế riêng.


Chia sẻ về kinh nghiệm bắt cá thòi lòi, anh Hổ bảo dù là loài cá nhỏ bé nhưng cá thòi lòi rất tinh khôn. Nếu trong môi trường nước rất khó bắt được chúng, phải đợi khi thủy triều rút hết đi, ven triền rạch và một số vùng trũng ở khu vực này là có cá thòi lòi.


Những hàng lưới đặt dọc ven rạch. Khi thủy triều lên, cá sẽ theo nước tràn vào. Đến lúc thủy triều rút đi, thòi lòi dù không di chuyển theo dòng nước nhưng khi cạn, chúng vẫn có xu hướng di chuyển xuống phía nước ở giữa lòng rạch và bị mắc vào lưới.


Mặc dù có lưới chắn nhưng vẫn còn thòi lòi ở các bãi bùn ven rạch, bãi đầm. Loài cá này ngoài đôi mắt lòi to thì chúng còn có đôi vây ở phía trước như chân, giúp di chuyển rất nhanh trên cạn. Do thủy triều rút chậm, người dân có khoảng 3-4 giờ đồng hồ để tiếp tục săn bắt những chú cá thòi lòi chưa dính vào lưới, trước khi đợi đợt thủy triều sáng ngày hôm sau.


Những nông dân ở đây cho biết, mỗi ngày kể cả sử dụng lưới bẫy và săn bắt trực tiếp thì chỉ bắt được khoảng 2-3 ký lô cá thòi lòi bởi chúng rất nhanh. Nhiều khi nhìn thấy cá ngay dưới chân mà cũng khó bắt vì chúng chui sâu xuống hang dưới đất, tốn nhiều công sức mới đưa lên được.


Tuy nhiên, săn cá thòi lòi vẫn được nhiều người lựa chọn vì vùng cửa sông này có rất nhiều thòi lòi. Cứ sau mỗi đợt triều, cá lại từ phía biển đưa vào rất nhiều khiến những người săn cá có công việc và thu nhập quanh năm.

Bài, ảnh: Đoàn Xá

Theo Thế Giới Trẻ