Nise da Silveira (15/2/1905 – 30/10/1999) là nữ bác sĩ tâm thần người Brazil, bác sĩ tiên phong trong trị liệu bệnh tâm thần phân liệt bằng mỹ thuật và bà đã dành cả đời mình để phát triển liệu pháp này.

Bác sĩ Nise da Silveira sinh ra ở Maceió, phía đông bắc bang Alagoas, Brazil. Bà là nữ bác sĩ duy nhất trong khoá học năn 1926 Trường Y khoa Bahia. Đến năm 1933 Nise da Silveira đến Rio và bắt đầu làm việc tại một bệnh viện tâm thần ở ngoại ô thành phố.

Tại đây bà rất quan tâm đến liệu pháp sốc dành cho bệnh nhân tâm thần. Thay thế cho liệu pháp sốc này, bà khuyến khích bệnh tâm thần phân liệt vẽ. Bà đã gửi một số bản vẽ cho nhà tâm thần học người Áo Carl Gustav Jung, người đã hướng bà đến với công việc này.

Nise da Silveira

Biểu trưng của Google hôm nay mô tả liệu pháp của Nise da Silveira trong điều trị bệnh tâm thần. (Ảnh: Google)

Từng là nhà cách mạng, Nise da Silveira tìm thấy nguồn cảm hứng trong nhiều ý tưởng và cách suy nghĩ ngược với truyền thống, cả trong lĩnh vực tâm thần học và các lĩnh vực có liên quan.

Năm 1934, bà bị giam cầm 18 tháng vì sở hữu văn chương Marxist do một y tá làm cùng tố cáo. Sau đó, khi trở lại công việc điều trị cho các bệnh nhân tâm thần, Nise da Silveira ngày càng thất vọng hơn với những liệu pháp mà bà nhìn thấy được cho là tích cực thời đó cũng như sự vô nhân đạo đối với sức khoẻ tâm thần.

Đối với Nise, kinh nghiệm trong nhà tù cho thấy có sự nhầm lẫn giữa bệnh viện tâm thần và nhà tù, nơi những bệnh nhân được coi là tù nhân. Bà không thích cách tiếp cận này và bảo vệ quan điểm nhân văn trong Casa das Palmeiras - tổ chức đầu tiên phát triển dự án phi hạt nhân hóa tị nạn ở Brazil.

Nise nhận ra rằng nghệ thuật tạo hình là kênh giao tiếp với những bệnh nhân tâm thần phân liệt nghiêm trọng, cho đến lúc đó họ không giao tiếp bằng lời nói. Các tác phẩm do họ tạo nên đã là "tiếng nói" cho những xung đột bên trong mà họ đang gặp phải.

Nise da Silveira

Nise da Silveira trong một buổi trị liệu dành cho bệnh nhân tâm thần (Ảnh: Kalopsia)

Vào năm 1946, Nise da Silveira thành lập Seção de Terapêutica Ocupacional e Rehabilitação (Khoa Trị liệu và Phục hồi chức năng nghề nghiệp) tại Trung tâm Psiquiátrico de Pedro II, Rio de Janeiro. Tại đây, bà đã tổ chức các hoạt động để vẽ tranh và điêu khắc nơi bệnh nhân được khuyến khích thử nghiệm với phương tiện biểu lộ cảm xúc mới.

Vì là một tín đồ của Carl Gustav Jung, Nise da Silveira đã áp dụng các ý tưởng của Jung vào việc giải thích các tác phẩm của bệnh nhân của mình nhằm cố gắng phát triển sự hiểu biết sâu sắc và chi tiết hoá hơn về các cá nhân sử dụng biện pháp điều trị để từ đó xây dựng quá phác đồ điều trị các triệu chứng loạn thần của họ.

Nise đã chỉ ra những sai sót trong tâm thần học và đưa ra các giải pháp, những phác thảo và ý nghĩa mới cho phương pháp điều trị và mối quan hệ giữa bác sĩ tâm thần và bệnh nhân.

Cách tiếp cận mới của Da Silveira rất thành công ở bệnh nhân và nhiều bệnh nhân của da Silveira đã có thể tái hòa nhập thành công trở lại xã hội, mở đường cho cách suy nghĩ hoàn toàn mới về chăm sóc tâm thần.

Các tác phẩm của những bệnh nhân này cuối cùng đã được trưng bày tại Bảo tàng Hình ảnh Vô thức (Museu de Imagens do Inconsellecte) mà bà thành lập năm 1952. Bảo tàng hiện vẫn hoạt động và hiện có hơn 350.000 tác phẩm của bệnh nhân từ những năm 1940 đến ngày nay.

Nữ bác sĩ  Nise da Silveira (Ảnh: Pressenza)

Nise da Silveira tiếp tục thành lập phòng khám Casa das Palmeiras vào năm 1956, một phòng khám dành cho việc phục hồi chức năng cho các bệnh nhân cũ của các bệnh viện tâm thần.

Bên cạnh đó, Nise da Silveira cũng tiên phong trong nghiên cứu về tiềm năng trị liệu của động vật trong quá trình phục hồi, đặt tên cho chúng là 'đồng trị liệu', và công việc của bà đã truyền cảm hứng cho việc thành lập các trung tâm văn hóa và các tổ chức trị liệu ở Brazil và nước ngoài.

Bà Nise da Silveira qua đời ở tuổi 94, để lại một di sản thực sự độc đáo. Niềm đam mê và sự tận tâm của bà đối với giá trị của kết nối cảm xúc, sáng tạo và lòng trắc ẩn là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của những phẩm chất này trong cả điều trị và phục hồi chức năng của những người mắc bệnh tâm thần.

Để ghi nhận công việc của mình, Nise da Silveira đã được trao giải thưởng, danh hiệu trong các lĩnh vực kiến thức khác nhau. Bà là thành viên sáng lập của Hiệp hội quốc tế về biểu hiện tâm lý học có trụ sở tại Paris, Pháp.

QA (Tổng hợp)

Nguồn:  VOH