Trên thực tế nhiều trường hợp xảy ra tranh chấp giữa con cái, cháu chắt, anh chị em… với nhau về tài sản khi ba, mẹ qua đời. Do đó có nhiều bà con băn khoăn về những người thuộc diện được hưởng tài sản khi có người thân qua đời.

Theo Bộ luật Dân sự thì thừa kế gồm hai loại là thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật. Khi một người chết mà không để lại di chúc hoặc di chúc không có hiệu lực thì tài sản riêng của người đó hoặc phần tài sản của người đó trong khối tài sản chung với người khác (di sản) sẽ được chia cho những người thừa kế theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

Trong đó, những người thừa kế trong cùng một hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Theo quy định trên thì con nuôi (có đăng ký theo quy định) cũng được hưởng thừa kế ngang bằng con đẻ. Ngoài ra người con nuôi này vẫn được hưởng thừa kế từ ba, mẹ đẻ của mình. Con ngoài hôn nhân cũng được hưởng thừa kế như con trong hôn nhân.

Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống. Nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.

Đối với con riêng và bố dượng, mẹ kế mặc dù không phải là quan hệ huyết thống nhưng pháp luật cũng đã có quy định về quyền thừa kế trong trường hợp này. Theo đó nếu con riêng và bố dượng, mẹ kế có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì được thừa kế di sản của nhau. Mức độ gắn bó, yêu thương ở đây phải ở mức độ như cha con, mẹ con và sẽ căn cứ cụ thể từng trường hợp. Đây được coi là quy định mang tính nhân văn của pháp luật nhằm tạo cơ sở cho những mối quan hệ dù không phải ruột thịt nhưng gắn kết với nhau bởi những quyền lợi và nghĩa vụ như quan hệ ruột thịt.

Nếu người chết không có di chúc hoặc di chúc không có hiệu lực thì tài sản riêng của người đó hoặc phần tài sản của người đó trong khối tài sản chung với người khác (di sản) sẽ được chia cho người thừa kế theo quy định của pháp luật. 

Luật sư Đỗ Thanh Lâm– Đoàn Luật sư TP.HCM

Theo Thế Giới Trẻ